Naar de inhoud springen

De voorbereidingen voor je reis of vakantie

Met type 1 diabetes kun je overal naar toe op vakantie, laten we dat voorop stellen. Maar tijdens je vakantie heb je geen zin in problemen. Wanneer je type 1 diabetes hebt, loont het daarom om goed voorbereid te vertrekken. Verzekeringen, verklaringen en leenpompen: wij hebben een aantal belangrijke punten voor je op een rijtje gezet!

Verzekeringen 

Houd er met je reis- en annuleringsverzekering rekening mee dat deze ‘diabetesvriendelijk’ is. In principe dekt je zorgverzekering en/of reisverzekering zorg in het buitenland (mits de kosten vergelijkbaar zijn met de kosten in Nederland), maar sommige verzekeraars kunnen moeilijk doen bij opname in het ziekenhuis als gevolg van je diabetes. Wil je spannende dingen gaan doen, zoals raften of bungeejumpen? Dan heb je vaak een aanvullende verzekering nodig. Bovendien mag je met diabetes niet ‘zomaar’ alles doen. Sommige dingen mag je doen op eigen risico, maar zoek dit van tevoren altijd even uit. Via DVN kun je een reisverzekering afsluiten die op het gebied van je diabetes alles dekt. Op de website van DVN vind je ook meer informatie over hun insulinepompverzekering. Daarnaast zijn er andere aanbieders van een dergelijke verzekering, zoals Ocean Groepsverzekeringen. Het kan lonend zijn om de verschillende tarieven en voorwaarden even te vergelijken! Vraag bij je eigen WA-verzekering na wat zij vergoeden en kijk na welke zaken onder de garantie van je pomp vallen. Sla in ieder geval het noodnummer van de fabrikant van je pomp (en ook van je ziekenhuis en van je apotheek) op in je telefoon!

Medisch Paspoort

Wil je graag je volledige medische gegevens bij je dragen, dan kun je het Europees Medisch Paspoort aanvragen via Med1pas. Dit is een creditcard met een kleine USB. Op deze kaart upload je je gegevens van Persoonlijk Gezondheidsdossier. Je maakt een account aan via de website en de info wordt automatisch vertaald in verschillende talen. Deze pas kost €24,95 en heb je binnen een dag in huis. Er is ook een (goedkoper) papieren Europees Medisch Paspoort, waar in zeven verschillende talen de belangrijkste aandoeningen vermeld staan, welke medicijnen je gebruikt en wie te contacteren in geval van nood (ICE). Dit document kun je aanvragen bij je arts of apotheek of download hem op de site van DVN. Wel even laten ondertekenen door je zorgverlener! Eventueel kan je ook een SOS-ketting of armbandje dragen. Als er dan iets met je gebeurt en je bent niet meer bij kennis, dan weten hulpverleners in ieder geval wel meteen dat je diabetes hebt. Deze kun je bijvoorbeeld hier aanvragen, maar er zijn nog veel meer aanbieders. Sommige kettingen en armbandjes zijn nog mooi ook!

Europese zorgverzekeringspas 

Via www.ehic.nl kun je gratis een Europese zorgverzekeringskaart aanvragen. Mocht je in landen binnen de Europese Unie medische zorg nodig hebben, dan kan het via deze pas direct gedeclareerd worden bij je zorgverzekeraar. Je hoeft het bedrag van je behandeling dan niet zelf voor te schieten. Deze pas vervangt je Nederlandse zorgpas en kun je ook gewoon in Nederland gebruiken.

Vakantieleenpomp

Voor je insulinepomp bestaat er de vakantieleenpomp. Mocht je eigen pomp of PDM op vakantie stuk gaan, is er geen stress en kun je direct je reservepomp gebruiken. Op deze manier ben je niet afhankelijk van de service van je pompfabrikant, die trouwens per fabrikant ook weer verschilt. Voor Animas regel je dit via je hulpmiddelenleverancier en voor Accu-Chek en Omnipod insulinepompen kun je terecht bij de fabrikant zelf. Ook sommige ziekenhuizen bieden een vakantieleenpomp aan; vraag dit na bij je behandelaar. Houd er rekening mee dat je je pomp ruim van tevoren moet aanvragen en je het in een verpakking krijgt thuis gestuurd die je alleen mag openen als je de pomp ook daadwerkelijk nodig hebt. Na je vakantie stuur je de leenpomp (meestal per koerier) weer terug.

Medtronic heeft in 2017 de voorwaarden voor een vakantieleenpomp gewijzigd. Ga je op vakantie in Europa, dan krijg je geen leenpomp meer, maar geeft Medtronic je de garantie dat je binnen 24 uur op je vakantieadres een vervangende pomp krijgt. Klik hier voor meer informatie.

Vliegen 

Omdat het in het bagageruim van het vliegtuig erg koud kan worden, is het verstandig om al je insuline in je handbagage mee te nemen. Indien je insuline te koud is geworden, kan het zijn werking verliezen (zie ook het kopje Warmte & kou in dit artikel). Zorg dat je een medische verklaring mee hebt voor alle naalden, meters, pompen en insuline die je bij je draagt. Meestal heb je die niet nodig en is men op de vliegvelden wel bekend met mensen met diabetes en alle bijbehorende spullen, maar het is fijn om bij vragen direct iets voor handen te hebben om te laten zien. De meeste ziekenhuizen hebben hier een standaardformulier voor. Mocht het ziekenhuis geen standaardformulier hebben, kun je dus ook een verklaring in verschillende talen downloaden via DVN en laten ondertekenen door je specialist. Vraag voor de volledigheid bij je apotheek een medisch paspoort aan met een overzicht van al je medicijnen (dit kan meestal direct aan de balie voor je geprint worden). Zo kun je zonder stress door de controles!

Mocht je voor langere tijd weggaan en neem je daarom veel medische spullen mee, dan kun je bellen met je vliegmaatschappij of je een extra koffer of extra handbagage mee mag nemen. Alle maatschappijen hebben verschillende voorwaarden, maar in veel gevallen mag je zonder problemen extra kilo’s meenemen als daar een medische noodzaak voor is. Dus: eerst bellen voordat je extra geld gaat betalen voor een extra koffer of extra kilo’s! Reis je samen met iemand? Dan is het handig om al je diabetes hulpmiddelen zoveel mogelijk te spreiden over verschillende tassen en koffers. Mocht jouw tas of koffer onverhoopt kwijt raken, dan zit je tenminste niet meteen zonder spullen.

Heb je een insulinepomp, houd er dan rekening mee dat deze beter niet door de röntgenscanner kan (de fabrikanten raden dit af). Ditzelfde geldt voor sensoren. Als je je pomp omhoudt, moet je meestal even gefouilleerd worden of wil men even je pomp ‘swipen’ om het op drugs te testen. In principe zou een metaaldetector niet af moeten gaan op je insulinepomp, maar je pomp/sensor zal wel oplichten op de Security Scans (die scans op Schiphol waarbij je met je handen boven je hoofd moet). Waarschuw van tevoren dat je diabetes hebt en een pomp draagt. Het luchthavenpersoneel is inmiddels goed bekend met de verschillende pompen. Maak je dus niet druk, je bent niet de eerste met een insulinepomp. Wel wil men in sommige landen de pomp even apart controleren. Check sowieso na de controles altijd even of je pomp niet is gestopt met het toedienen van insuline!

Warmte & kou

Insuline is zeer gevoelig voor grote temperatuurwisselingen. Bevriezing en direct zonlicht zorgen er voor dat je de insuline niet meer kan gebruiken. Normaal gesproken kan insuline minstens 1 maand bewaard worden bij temperaturen tot 25 graden Celsius. Voor kortere periodes kun je je insuline dus bijna overal mee naartoe nemen. Het is echter wel verstandig om de temperaturen zo koel en constant mogelijk te houden. Koop speciale koeltasjes bij de apotheek of via je hulpmiddelenleverancier, of bewaar je insuline in een thermosfles of natte handdoek. Frio heeft ideale tasjes, in allerlei formaten. Je legt het tasje in koud water en de korreltjes zwellen op. De insuline blijft op die manier goed op temperatuur. Ze zijn er in verschillende uitvoeringen, zowel voor de pomp als voor losse pennen. Het koel houden geldt uiteraard ook voor glucagon. Heb je beschikking over een koelkast dan is dat natuurlijk de eenvoudigste en beste oplossing. Pas wel op dat je je insuline niet te dicht bij het vriesvak bewaart of te ver achterin, dan kan het namelijk alsnog bevriezen. Onderin het deurtje is vaak een veilige plek (als het vriesvak tenminste bovenin zit).

Als je lang gaat reizen of je je veel zorgen maakt over de temperatuur van je insuline kan MedAngel een nuttig hulpmiddel zijn. Dit is een thermometer die je bij je insuline kunt leggen en die via een app op je telefoon aangeeft of de insuline nog op de goede temperatuur is.

Insuline niet meer goed?

Kortwerkende insuline wordt troebel als het beschadigd is door warmte en langwerkende insuline kan korrelig en soms bruinachtig worden. Ook zou je het kunnen merken aan je bloedsuikers. Ben je op vakantie en heb je onverklaarbare hoge bloedsuikers, dan kan het wellicht zijn dat je insuline wat te warm geweest is en daarom zijn werkzaamheid heeft verloren. Wanneer je insuline één van deze kenmerken vertoont, of twijfel je, dan kan je de insuline beter niet meer gebruiken. Neem daarom voldoende en liefst extra insuline mee!

Ga je richting de sneeuw en neem je insuline mee naar buiten, zorg dan dat je het tegen je lichaam aan draagt om bevriezing te voorkomen. Insuline die bevroren is geweest, heeft zijn werkzaamheid verloren en kan je daarom niet meer gebruiken.

Bloedsuikermeters en sensoren hebben ook een maximale en minimale temperatuur voor een goede werkzaamheid. Dit is per merk verschillend. Heeft je meter in de zon gelegen of voelt hij erg koud aan, dan kan je gemeten waarde sterk afwijken van wat het werkelijk is. In het boekje van je meter of op internet vind je de temperaturen waartussen je je meter kunt gebruiken. Warm hem op of koel hem af als je vermoedt dat hij te koud of te warm geworden is. Check je bloedsuiker daarna opnieuw om verkeerde interventies te voorkomen. De FreeStyle Libre kan zelfs een melding geven dat de temperatuur te hoog of te laag is om je bloedglucose te meten. Probeer het dan na een minuut of tien nogmaals, maar check ook altijd even met een vingerprik!

Ziek

Word je ziek of krijg je diarree tijdens je vakantie, dan is het belangrijk om je bloedsuikers goed in de gaten te houden. Blijf goed drinken om te voorkomen dat je uitdroogt. Zeker bij zonnige bestemmingen. Uitdroging kan sneller gebeuren als je type 1 diabetes hebt. Het is een wisselwerking: doordat je ziek bent, kunnen je bloedsuikers afwijken en door afwijkende bloedsuikers kan je ziek worden en sneller uitdrogen. Het kan verstandig zijn om ketonenstrips (en een daarvoor geschikte meter) mee te nemen. Ketonen in je bloed of urine zijn een teken van uitdroging en kunnen heel gevaarlijk zijn. Overgeven kan een gevolg zijn van ketonen in je bloed  Bel bij twijfel over ketonen altijd je eigen ziekenhuis (eventueel een achterwacht) voor advies. Sla ook het noodnummer van je ziekenhuis op in je telefoon! Neem ORS-tabletten mee die je kunt nemen bij diarree, want deze helpen tegen uitdroging. ORS-tabletten kun je kopen bij een drogist, outdoorwinkel of apotheek.

Ander ritme 

Tijdens je vakantie kan je insulinebehoefte sterk verschillen in vergelijking met een normale dag. Dit kan komen door temperatuur, ander slaapritme, meer/minder beweging en andere voeding. Het is natuurlijk vervelend als je vakantie beïnvloed wordt door bloedsuikers die van hoog naar laag vliegen. Bespreek daarom je reis met je behandelaar. Je kunt bijvoorbeeld andere basaalprofielen of tijdelijke basaalinstellingen proberen wanneer je een pomp hebt of je kunt je langwerkende insuline aanpassen of met andere schema’s werken wanneer je spuit. Er zijn ook richtlijnen te vinden hoe je tijdsverschillen op kunt lossen als je spuit, bijvoorbeeld in deze folder.

Korte tips op een rijtje

  • Sla alle belangrijke telefoonnummers voor nood op in je telefoon of schrijf ze ook op. Denk aan: je reisverzekering, ziektekostenverzekering, noodnummer pompfabrikant, ziekenhuis en apotheek.
  • Leg je reisgezelschap uit wat de tekenen van een hypo zijn en hoe ze je kunnen helpen. Laat bijvoorbeeld zien waar ze de glucagon kunnen vinden en leg uit wanneer ze die moeten gebruiken.
  • Zorg dat je huidige basaalstanden ergens staan opgeslagen, zodat je ze makkelijk kunt overnemen op een eventuele nieuwe pomp.
  • Zoek van tevoren uit waar je op je reisbestemming terecht kunt voor medische hulp. Check ook even of je jouw insuline kunt krijgen in het land waar je naartoe gaat of overleg met je diabetesverpleegkundige wat eventueel een goed alternatief is.
  • In ieder land kun je natuurlijk dingen met suiker krijgen, maar het is altijd handig om een rolletje Dextro of een zakje rozijnen in je tas te hebben. Je weet nooit waar je terecht komt!
  • Heb je door warmte last hebt van loslatende pleisters van infuussets of sensoren, kijk dan of je iets hebt aan de tips in het artikel over ‘Plakproblemen

Fijne vakantie!