Naar de inhoud springen

Veelgestelde vragen over de griepprik

Het is weer de tijd van het jaar waarin de griep gaat heersen. Mensen met diabetes krijgen dan een griepvaccin aangeboden, omdat griep voor hen gevaarlijk kan zijn. Nu ontstaat er elk jaar weer een discussie over het wel of niet halen van het vaccin. Laat ik voorop stellen dat iedereen dit voor zichzelf moet bepalen. Helaas worden er in de discussies echter vaak argumenten op tafel gegooid die absoluut niet waar zijn. Hieruit blijkt dat men vaak gewoon niet weet wat een vaccin nou eigenlijk is en men dus bang is voor het onbekende. Om deze reden schrijf ik dan ook dit artikel om enige duidelijkheid te scheppen. Hopelijk helpt dit je om een voor jezelf gegronde keuze te maken in het wel of niet halen van het vaccin.

Laten we bij het begin beginnen. De griep waartegen het vaccin wordt gebruikt wordt veroorzaakt door het zogenaamde influenza virus. Dit is een hardnekkig virus dat je erg ziek kan maken. Men zegt al gauw dat ze de griep hebben als ze verkouden zijn, hoofdpijn hebben en moe zijn, maar de echte griep veroorzaakt door dit virus is vele malen erger, waarbij koorts tot boven de 40 graden niet ondenkbaar is. Bedenk dus goed dat niet elke verkoudheid of elke hoofdpijn tekenen van de griep zijn.

Wat is een virus?

Om te begrijpen wat er in een vaccin zit, moeten we weten wat een virus is en hoe een virus iemand ziek maakt. Een virus is een zeer klein molecuul (vaak nog tientallen keren kleiner dan een bacterie), dat zich alleen in een gastheer kan vermenigvuldigen. Bovendien is een virus levenloos. Om die reden hebben antibiotica (anti=tegen, bio=leven) dan ook geen zin bij een virusinfectie. Een virus bevat erfelijk materiaal (RNA of DNA) dat hij in de cel van de gastheer spuit. De cel gaat dan kopieën maken van het virus. De nieuwe virussen besmetten vervolgens nieuwe cellen en zo verspreid en vermenigvuldigt het virus zich in de gastheer. De gastheer kan hier erg ziek van worden.

Wat is een vaccin?

Gelukkig zijn we tegenwoordig in staat om het lichaam klaar te stomen voor een eventuele aanval van (in dit geval) het influenza virus. Dat gebeurt door een vaccin (vaccinia=koeienpokken, verwijst naar de methode uit de 18e eeuw waarin immunisatie voor de pokken werd ontdekt) in het lichaam te spuiten. Dit vaccin bevat het influenza virus, maar in een onklaar gemaakte vorm. Het virus is in stukjes geknipt en het erfelijk materiaal is verwijderd. Verder bevat het vaccin water om het virus in op te lossen en er kan een zeer kleine hoeveelheid antibiotica in zitten. Deze antibiotica dient er voor dat bacteriën het mengsel niet kunnen vervuilen. Nadat het vaccin gemaakt is, wordt het grondig gespoeld en blijft er nagenoeg geen antibiotica achter. Het kleine beetje dat eventueel achterblijft is niet schadelijk.

Hoe werkt een vaccin?

Ondanks dat het virus kapot is, herkent het lichaam het meteen als influenza en zal hier antilichamen tegen aanmaken. Het immuunsysteem wordt dus flink aan het werk gezet om je te beschermen. Wanneer je nu met het echte virus in aanraking komt, kan je lichaam deze aanval meteen effectief afslaan.

Kan ik ziek worden van een vaccin?

Nee, je kunt niet ziek worden van het vaccin, simpelweg omdat het virus je niet ziek kan maken, omdat het kapot is. Het komt inderdaad wel voor dat je je in de dagen na toediening van het vaccin niet zo lekker kan voelen, maar dat komt omdat je immuunsysteem zo hard werkt, omdat het denkt dat je aangevallen wordt.

Hoe lang duurt het voor een vaccin werkt?

Dit is een heel belangrijk punt! Het duurt ongeveer twee weken voordat het lichaam volledig beschermd is (oftewel, genoeg antistoffen heeft aangemaakt). Het kan dus zomaar zijn dat je vóór die twee weken, maar na toediening van het vaccin al in aanraking komt met het echte influenza virus en je dus daadwerkelijk ziek wordt. Hieruit komt dan ook het hardnekkige, maar onjuiste argument naar voren dat je ziek zou kunnen worden van een vaccin. Een fabel dus! (N.B. Word je in deze periode besmet met het influenza virus, dan zal het ziekteproces wel minder ernstig verlopen).

Hoe kan het dat het lichaam een aanval van het virus na zelfs een half jaar nog af kan slaan?

Ons lichaam heeft vele bijzondere gaven. Zo heeft ons immuunsysteem afweercellen die we  Memory T-cells noemen, geheugencellen dus. Deze cellen onthouden hoe het influenzavirus eruit ziet, zodat er meteen na een besmetting (ook na een half jaar) actie kan worden ondernomen en het virus snel en effectief kan worden opgeruimd.

Waarom moeten we dan elk jaar een nieuw vaccin halen?

Zoals al het leven op aarde zijn ook virussen onderhevig aan veranderingen. Door mutaties in het erfelijk materiaal kunnen ze hele andere eigenschappen krijgen, waardoor het (gevaccineerde) immuunsysteem deze niet meer herkent. Mutaties ontstaan bij virussen sneller dan bij bijvoorbeeld mensen, omdat ze zich veel sneller vermenigvuldigen. Elk jaar is er dus een nieuw vaccin nodig.

Hoe kan het dat ik toch griep krijg ondanks de griepprik?

Het influenzavirus kent drie types (A,B en C) en binnen die drie groepen zijn er ontzettend veel subtypes en varianten van het virus. Elk jaar wordt een voorspelling gemaakt van welke varianten dit jaar waarschijnlijk het meest voor gaan komen. Tegen deze varianten wordt dan ingeënt. Toch kloppen voorspellingen niet altijd, waardoor het kan zijn dat een andere variant van het virus gaat heersen. Op die manier kunnen er ondanks de vaccinatie toch griepepidemieën ontstaan.

Hopelijk helpt deze informatie je bij het maken van de keuze: haal ik wel of geen vaccin